ธาตุเหล็กในเมล็ดข้าว   

ความหนาแน่นของธาตุเหล็กในเมล็ดข้าว เมื่อเทียบกับธัญพืชอื่นๆ ถือว่าอยู่ในระดับที่ต่ำกว่า ถ้าการบริโภคข้าวเฉลี่ยของคนไทยอยู่ระหว่าง 200-250 กรัมต่อวัน และความต้องการธาตุเหล็กของร่างกายเฉลี่ยเท่ากับ 15 มก.ต่อวัน (RDA) ดังนั้นถ้าต้องการให้ข้าวสามารถให้ธาตุเหล็กระดับ 1 ใน 3 ของ RDA เมล็ดข้าวจะต้องมีความหนาแน่นของธาตุเหล็กถึง 5 มก.ต่อ 100 กรัม พันธุ์ข้าวที่นิยมบริโภคโดยทั่วไปมีธาตุเหล็กต่ำกว่า 1.3-1.5 มก./100 ก. ขั้นตอนการปรับปรุงพันธุ์ ได้ดำเนินการค้นหาข้าวที่มีธาตุเหล็กสูงจากข้าวพื้นเมือง เพื่อใช้เป็นพันธุ์สำหรับให้ลักษณะธาตุเหล็กสูง ซึ่งโดยส่วนใหญ่แล้วมักพบในข้าวที่มีเมล็ดสีดำ แต่อย่างไรก็ตามการใช้ข้าวจากฐานพันธุกรรมธรรมชาติยังมีข้อจำกัดเกี่ยวกับปริมาณสารยับยั้งการดูดซึมธาตุเหล็กพวก polyphenol และ phytic acid ซึ่งมีอยู่มากในส่วนของรำ ในขณะที่ข้าวสีขาวมีสารยับยั้งการดูดซึมในปริมาณที่ต่ำกว่า จึงได้มีความพยายามที่จะผสมข้ามพันธุ์ระหว่างข้าวสีขาวกับข้าวสีม่วง-ดำ เพื่อถ่ายทอดลักษณะธาตุเหล็กสูงให้กับข้าวสีขาว    

 

 

ความสำเร็จในก้าวแรกได้ค้นพบข้าวสีขาวที่มีธาตุเหล็กในข้าวกล้อง 2.1 มก./100 ก. พันธุ์บริสุทธิ์ที่ได้ให้ชื่อว่า 313-19-1-1 เป็นข้าวที่มีกลิ่นหอม มีอมัยโลสปานกลาง ต่อมาได้ค้นพบข้าวเจ้าสีขาวธาตุเหล็กสูงระดับ 2.8 มก./100 ก. จากคู่ผสมระหว่างข้าวไร่ หอมพม่าและก่ำดอยช้าง ส่วนพันธุ์ข้าวที่มีธาตุเหล็กสูงสุดระดับ 5 มก./100 ก. ได้จากการผสมพันธุ์ระหว่างข้าวป่านิวาราและเจ้าหอมนิล การปรับปรุงพันธุ์ในขั้นต่อไปคือการเพิ่มความเป็นประโยชน์ของธาตุเหล็กในเมล็ดให้สูงขึ้น

 

ความเป็นประโยชน์ของธาตุเหล็กเป็นเรื่องยากในการปรับปรุงธาตุเหล็กในเมล็ดธัญพืชให้มีความเป็นประโยชน์เพิ่มขึ้น  เนื่องจากความเป็นประโยชน์มีความเกี่ยวข้องกับ รูปแบบการสะสมเหล็ก, สัดส่วนของสารกระตุ้นและสารยับยั้งการดูดซึม โดยธาตุเหล็กจะดูดซึมได้ดีเมื่อจับอยู่กับ ferritin หรือ frataxin ดังนั้นจึงแน่ใจได้ว่าความหนาแน่นของ ferritin หรือ frataxin มีผลต่อความหนาแน่นของธาตุเหล็กและการดูดซึมธาตุเหล็ก สำหรับสารที่พบในธรรมชาติ คือ polyphenol, condensed tannin และ phytic acid นับว่ามีผลต่อการยับยั้งการดูดซึมธาตุเหล็กเป็นอย่างมาก การลดสารเหล่านี้ถือเป็นวัตถุประสงค์หลักของการผสมข้ามพันธุ์ ในปัจจุบันยังไม่สามารถเข้าใจถึงปัจจัยที่ช่วยส่งเสริมการดูดซึมธาตุเหล็กได้ชัดเจนทั้งหมด รู้แต่เพียงว่าตัวส่งเสริมการดูดซึม คือ วิตามินซี กรดอะมิโน เช่น methionine, cysteine และ oligosaccharide สายสั้นๆ พวก inulin หรือใช้ polysaccharide fraction สำหรับช่วยส่งเสริมการดูดซึมธาตุเหล็กในข้าวขัดให้มี ประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

© 2017 Rice Science Center & Rice gene Discovery
ศูนย์วิทยาศาสตร์ข้าวและหน่วยปฏิบัติการค้นหาและใช้ประโยน์ยีนข้าว
ถนนมลัยแมน เลขที่ 1 หมู่ 6 ต.กำแพงแสน อ.กำแพงแสน
จ.นครปฐม 73140 โทร 034-355-192

Mobile Menu

Free Joomla! templates by AgeThemes