พันธุ์ข้าวปิ่นเกษตร+5

ข้าวเจ้า พันธุ์ปิ่นเกษตร+5 มาจากการผสมกลับระหว่างข้าวปิ่นเกษตร+4 และข้าวเจ้าหอมนิลพันธุ์กลาย จำนวน 2 คู่ผสม

• คู่ผสมที่ 1

  • พันธุ์รับ (แม่): ปิ่นเกษตร4#78A03
  • พันธุ์ให้ (พ่อ): Mu8756 (ความหนาแน่นปากใบต่ำ)

• คู่ผสมที่ 2

  • พันธุ์รับ (แม่): ปิ่นเกษตร4#117A08
  • พันธุ์ให้ (พ่อ): Mu3117 (ขนาดปากใบเล็ก)

ดำเนินการผสมข้ามพันธุ์ ณ ศูนย์วิทยาศาสตร์ข้าว มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน ภายใต้โครงการวิจัย

Climate Ready Rice: Optimising Transpiration to Protect Rice Yields under Abiotic Stresses

ได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และ BBSRC–Newton Fund Partnerships ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560

ในปี พ.ศ. 2561 ได้ลูกผสมรุ่น F1 จากทั้งสองคู่ผสม จากนั้นคัดเลือกต้น F1 ที่เป็นลูกผสมแท้ แล้วทำการผสมกลับ (Backcross) กับพันธุ์ปิ่นเกษตร+4 ซึ่งเป็นพันธุ์รับ ได้ประชากร BC1F1 และคัดเลือกต้นที่ได้รับการถ่ายทอดยีนเป้าหมาย ได้แก่

• ต้านทานโรคไหม้
• ต้านทานโรคขอบใบแห้ง
• ต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
• ทนน้ำท่วมฉับพลัน
• ปริมาณอมิโลส
• อุณหภูมิแป้งสุก
• กลิ่นหอม
• ลักษณะของปากใบ

โดยใช้เทคนิค MAS (Marker Assisted Selection)

หลังจากนั้นได้ทำการผสมกลับอีกครั้งจนได้ BC2F1 และปล่อยให้ผสมตัวเองจนได้ BC2F3

ในระหว่างการปรับปรุงพันธุ์ ยังได้ปล่อยให้ประชากร BC1F1 บางส่วนผสมตัวเองจนถึง BC1F4 แล้วนำประชากร BC2F3 และ BC1F4 จากทั้งสองคู่ผสมมาประเมินประสิทธิภาพของการคัดเลือกด้วย MAS โดยทดสอบ

• ความต้านทานโรคไหม้
• ความต้านทานโรคขอบใบแห้ง
• ความต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล
• ความทนทานต่อน้ำท่วมฉับพลัน
• ความหนาแน่นของปากใบ

รวมทั้งเปรียบเทียบผลผลิตภายในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และทดสอบในแปลงเกษตรกร

ข้าวสายพันธุ์ปิ่นเกษตร+5 ที่คัดเลือกได้ จำนวน 12 สายพันธุ์ เป็นข้าวไม่ไวต่อช่วงแสง มีกลิ่นหอม ผลผลิตสูง ต้านทานโรคไหม้ โรคขอบใบแห้ง เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล และทนน้ำท่วมฉับพลัน มีทั้งสายพันธุ์เมล็ดขาวและเมล็ดสีน้ำตาล รวมทั้งมีคุณสมบัติด้านอมิโลสและอุณหภูมิแป้งสุกแตกต่างกันตามสายพันธุ์

สายพันธุ์เด่น

สายพันธุ์ปิ่นเกษตร+5 หลายสายพันธุ์ให้ผลผลิตมากกว่า 1 ตันต่อไร่ และทุกสายพันธุ์เป็นข้าวหอมที่ต้านทานโรค FBBB

แม้โดยทั่วไปเชื่อว่าความหนาแน่นของปากใบสูงสัมพันธ์กับผลผลิตสูง แต่ผลการวิจัยครั้งนี้พบว่า สายพันธุ์ที่มีความหนาแน่นของปากใบต่ำก็สามารถให้ผลผลิตสูงได้

ตัวอย่างเช่น

• ปิ่นเกษตร+5#4E1
  • ผลผลิต 1,067 กก./ไร่
  • ความหนาแน่นของปากใบต่ำกว่า Mu8756 (LD)

ในขณะที่สายพันธุ์ Mu8756 (LD) ให้ผลผลิตเพียง 527 กก./ไร่

จึงมีแนวโน้มว่าสายพันธุ์ปิ่นเกษตร+5 เหล่านี้อาจมีศักยภาพในการทนต่อสภาพขาดน้ำได้ดี

ตารางที่ 2

อายุเก็บเกี่ยว สีของข้าวกล้อง ความหนาแน่นของปากใบ คุณสมบัติแป้ง อุณหภูมิแป้งสุก และผลผลิตของประชากร BC2F4, BC1F5 ปิ่นเกษตร+5 และสายพันธุ์พ่อแม่